Yazılı tarih kayıtları incelendiğinde, hipnoz tarifi içinde yer alabilecek uygulamaların tüm tarih boyunca var olduğunu görmekteyiz. En azından Babil, eski Yunan ve Mısır kayıtlarında benzer uygulamalara rastlanmaktadır.

Hipnoz, ismini Yunan mitolojisinde uyku tanrısı olarak bilinen Hypnos'dan almakla beraber, hipnoz durumu uykudan çok daha farklı bir durumdur. Bununla beraber farklı kültürlerde ve dinlerde, farklı isimlerle de olsa yapılan işlemin hipnoz tanımı içine girdiği anlaşılmaktadır. Bilinç durumunu değiştirmek üzere söylenen ilahiler, çalınan davullar, monoton şekilde edilen dans ritüelleri, trans haline geçmeyi kolaylaştırmaktadır. Bu tür ritüellerin Hintli Yogiler, Hindu rahipler, Vikingler, Hristiyanlık öncesi dönemde İngilizler, değişik dinlere mensup din adamlarının törenlerinde, ayinlerinde sıklıkla kullanılmış olduğu görülmektedir.

Zamanında adı hipnoz olmasa da, hipnotik fenomenleri tedavi amacıyla kullanan Avusturyalı Dr. Franz Anton Mesmer (1734-1815), Hipnotizma tarihinde bir dönüm noktası sayılır.

Dr. Mesmer gezegenlerin çekim gücünün insan vücudundaki bir sıvıyı etkileyerek hastalıklara yol açtığı şeklindeki doktora tezini 1775'de "Animal Magnetism" (Can Manyetizması) olarak yenilemiş, insan vücudundaki görülmez akışkanın, manyetizma kurallarına uygun şekilde hareket ettiğini, tecrübeli bir kişinin mıknatıslarla bu sıvıyı harekete geçirerek tedavi sağlayabileceğini iddia etmiştir. Aslında trans haline giren hastalara demir tozu içeren sular içirmiş ve dışardan mıknatıslarla sıvıyı hareket ettirdiğini iddia etmiştir. Daha sonraki dönemde mıknatıslara ihtiyacı olmadığını, sıvıyı hareket ettirme gücünün kendinde olduğunu savunmuştur. Halk arasında oldukça popüler bir dönem geçirirken Viyanalı doktorlar tarafından suçlanınca Paris'e taşınmak zorunda kalmış, Fransa'da da zamanın tıp camiası tarafından yadırganmış, içlerinde Benjamin Franklin'in de bulunduğu bir komisyon tarafından yapılan değerlendirmede çalışmalarının bilimsel olarak kanıtlanamadığı sonucuna varılmasıyla mesmerist hareket inişe geçmeye başlamıştır. Sonuç ne olursa olsun, Mesmer, trans halinin tedavi amaçlı kullanımının önünü açması ve onu takip edenlerin daha doğru tezler üretmeleri ile hipnotizmanın gelişiminde bir dönüm noktası olmuştur.

1795 - 1860 yılları arasında yaşamış olan İngiliz cerrah Dr. James Braid, o zamana kadar gelen Mesmer'in Animal Magnetism tezinden farklı olarak, göz haraketlerindeki değişikliklere dikkat etmiş, yaptığı deneyler sonucu parlak bir cisme odaklanarak trans halinin sağlanabileceğini tesbit ederek mevcut durumu uykuya benzettiğinden Yunan mitolojisindeki uyku tanrısının ismini bu işleme vermiş ve HİPNOZ kelimesinin kullanımı doğmuştur.

James Braid ilerleyen çalışmalarında mevcut durumun uyku hali olmadığı, esas olayın tek bir düşünce üzerinde yoğunlaşmak olduğunu saptamış ve "hipnoz" yerine "Monoideism" (tek bir fikre odaklanma) terimini öne sürmüşse de Yeni terim Hipnoz kelimesini tahtından indirememiştir. (Başarılı olabilseydi bu sitenin adı Hipnoz Ankara yerine Monoideizm Ankara olacaktı.)

Bir başka İngiliz cerrah, James Esdail (1808 - 1859), Hindistan'da Hipnoanestezi ile amputasyonlar dahil 2000 (ikibin) ameliyatı ağrısız şekilde yapması ile hipnoz tarihinde yerini almaktadır.

Modern nörolojinin kurucularından sayılan ünlü Fransız klinisyen Jean - Martin Charcot (1825 - 1893) 1885'de hipnoz ile histerinin organik kökenini araştırırken, öğrencilerinden biri olan Sigmund Freud'un da nevrozların psikolojik kaynaklarını araştırmak yönünde ilgisini uyandırmıştır. Freud (1856 - 1939) da hipnozla ilgilenmesine rağmen bazı muallak nedenlerden hipnoza ilgisini kaybetmiş, psikoanalize yönelmiştir.

Bir başka Fransız, Emile Coue (1857 - 1926) "Gün be gün, her yönden çok daha iyi oluyorum" şeklinde oto telkinlerle organik değişiklikler sağlama fikrini ortaya koyarak, belki de günümüzde popüler olan akımın temelini atmıştır.

Hipnoz alanında yakın tarihimizin en önemli isimlerinden biri de 1901 - 1980 yılları arasında yaşamış olan Dr. Milton H. Erickson'dur. Erickson 'gözü açık - uyanık hipnozu' olarak da adlandırabileceğimiz indirek telkinlerle hipnozdan hiç bahsetmeden transa alma konusunda tartışmasız bir otorite olarak kabul edilmekte, halen Ericksonien hipnoz enstitüleri onun teknikleri konusunda eğitimler vermektedir.

Tarihi süreç içinde kurumsal anlamdaki gelişmelere bakıldığında

1925 - 1947 yılları arasında A.B.D.'nde diş hekimliğinde hipnoz kullanımının yaygınlaştığını,

1950'lerde hem İngiliz hem de Amerikan tıp camiasında hipnozun kullanılabilir faydalı bir tedavi yöntemi olduğuna dair görüşlerin geliştiği,

1958'de katolik kilisesinin hipnozu meşru bir tedavi yöntemi olarak tanıdığı,

yine 1958'de İngiliz Hipnoterapi Birliği'nin kurulduğu görülmektedir.

1962'de A.B.D. İndianapolis'de hipnoz altında bir beyin ameliyatı yapılmış,

1968'de ise İngiliz Tıbbi ve Dental Hipnoz Cemiyeti kurulmuştur.

başa dön

0312 445 00 46

hipnozankara@yahoo.com